Zakup i uruchomienie nowoczesnego systemu do analizy proteomu pojedynczej komórki (Single-Cell Proteomics) oraz proteomiki przestrzennej (Spatial Proteomics) w Laboratorium Proteomiki CDT-CARD stanowi istotny krok w rozwoju zaawansowanych badań biomedycznych prowadzonych w Centrum. W skład tego zintegrowanego zestawu wchodzą urządzenia: cellenONE X1, pompa Evosep Eno oraz spektrometr mas timsUltra AIP. Każdy z tych elementów pełni kluczową rolę w procesie przygotowania próbek i analizie proteomicznej.

Dlaczego proteomika jest kluczowa?

Proteom, czyli zestaw wszystkich białek obecnych w komórce, pełni kluczową rolę w jej prawidłowym funkcjonowaniu. To właśnie białka odpowiadają za większość procesów życiowych komórki – od budowy tkanek po przekazywanie sygnałów i reakcje chemiczne. Co istotne, nawet komórki tego samego typu mogą się między sobą różnić. Zjawisko to, zwane heterogenicznością komórkową, ma ogromne znaczenie np. w chorobach nowotworowych, gdzie cześć komórek może być mniej, a część bardziej podatna na leczenie. Zrozumienie tych różnic jest kluczowe dla opracowania nowoczesnych, bardziej skutecznych terapii. Analiza proteomu na poziomie pojedynczych komórek pozwala dokładniej zobaczyć, co dzieje się w organizmie w trakcie choroby lub leczenia. Dzięki temu możliwe jest lepsze zrozumienie mechanizmów rozwoju chorób przewlekłych, a także opracowanie bardziej precyzyjnego leczenia dopasowanego do konkretnego pacjenta (medycyna spersonalizowana). W praktyce może to oznaczać szybszą diagnozę, skuteczniejsze terapie oraz mniejsze ryzyko działań niepożądanych.

Zintegrowany system – trzy urządzenia, jedna platforma badawcza

W skład systemu wchodzą trzy kluczowe urządzenia, które wspólnie tworzą zaawansowaną platformę badawczą. System cellenONE umożliwia precyzyjną izolację pojedynczych komórek oraz ich automatyczne przygotowanie do dalszych etapów analizy, co znacząco zwiększa powtarzalność i dokładność wyników. Pompa Evosep Neo odpowiada za szybkie i wydajne rozdzielanie peptydów, co przekłada się na skrócenie czasu analizy przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej jakości pomiarów. Z kolei spektrometr timsUltra AIP łączy w sobie analizator ruchliwości jonowej oraz klasyczny analizator mas. Taka konfiguracja zapewnia niezwykle czułą identyfikację peptydów i stabilność oznaczeń ilościowych białek nawet w bardzo małych stężeniach, takich jak pojedyncze komórki czy mikrobioptaty uzyskane techniką mikrodysekcji laserowej.

Nowe możliwości badawcze i znaczenie dla polskiej nauki

Połączenie tych technologii tworzy kompleksową platformę badawczą, która otwiera nowe możliwości w zakresie analizy heterogeniczności komórkowej oraz badania organizacji białek i komórek w tkankach. Jest to szczególnie istotne w kontekście badań nad chorobami nowotworowymi, neurologicznymi, kardiologicznymi czy immunologicznymi. Warto podkreślić, że wdrożenie tak zaawansowanego systemu jest pierwszym w Polsce, które umożliwia prowadzenia badań na niedostępnym dotąd w kraju poziomie. Umożliwia realizację projektów, które dotychczas były dostępne jedynie w nielicznych, wyspecjalizowanych ośrodkach zagranicznych, a także wzmacnia potencjał współpracy międzynarodowej i innowacyjności w krajowej nauce.

Zakup i rozwój Centrum był możliwy dzięki dofinansowaniu ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. Nowy sprzęt oraz całe Laboratorium Proteomiki zostały uruchomione i działają już w nowej przestrzeni laboratoryjnej na Kampusie UJCM.

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie